Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1. Dussīlakathā,
2. Sīlānisaṃsakathā,
3. Anūsāsanakathā,
4. Āvāsikācārakathā,
5. Paccayanissaggakathā,
6. Pātimokkhakathā,
7. Dāyakovādakathā,
1.
Cakkavāḷa nahutā ga, devāli gaṇa cumbito;
Buddha pādambujo ṭhātu, sīse dayā tigandhajo.
2.
Nanta cakkavāḷa bbhugga, guṇa sanniccitaṃ jinaṃ;
Vande tappūjitaṃ dhammaṃ, tajjaṃ saṅghañca nimmalaṃ.
3.
Vakkhāmi caturārakkhaṃ, sambuddha vacana nvayaṃ;
Appamādāvahaṃ etaṃ, sottabbaṃ bhavabhīruhi.
4.
Buddhānussati maraṇā, bhubhā mettāca bhāvanā;
Appamādāya ārakkhā, catasso mānitā sataṃ.
1. Buddhānūssati bhāvanā,
2. Maraṇassati bhāvanā,
3. Asubha bhāvanā,
4. Mettā bhāvanā,
5.
Buddhovādaṃ saritvāva, maccubbiggā sukhesino;
Sītā sītataraṃ yanti, subhamettambusi-ṭṭhitā.
6.
Maraṇaggi vāraṇambu, sambuddhavacanaṃ yidaṃ;
Bahū tadaggi santattā, sītāvāsuṃ tadambunā.
7.
Saddhaṃ buddhena tejetvā, mānaṃ maraṇacintayā;
Asubhāya hane rāgaṃ, dosaṃ mettāya paññavā.
1.
Arahaṃ sammāsambuddho, vijjakkhi caraṇappado;
Sugato sugado satthā, sabbaññū bhagavādamo.
2.
Ārakattārihantattā, pāpākārakatoraho;
Hata cakkārato pūjā, rahattā cārahaṃ name.
3.
Samutte jiya gihīnaṃ, anupubbikatho jino;
Adāsi paramaṃ tuṭṭhiṃ, saccāni dassayaṃ divā.
4.
Bhikkhūnaṃ paṭhame yāme, pāyesi amatāgadaṃ;
Jātikhettāga devānaṃ, kaṅkhacchedo sa majjhime;
5.
Ādo phalasukhaṃ vedi, majjhe seyya makā jino;
Veneyyo lokanaṃ ante, pacchimepi tidhā kate.
6.
Khedaṃ agaṇayaṃ nātho, pañca buddhakataṃ vahaṃ;
Satthasiddho paratthaṃva, byāvaṭo sumahādayo.
7.
Caṅkamitvā nisīditvā, rattiṃdivañca jhāyituṃ;
Supituṃ majjhayāmeva, buddho bhikkhūna movadi.
8.
Nāla mālasituṃ tassa, mahāvīrassa sāsane;
Pamādāya munindassa, kataññū sādhu sammato.
9.
Anaññātassa ñātāya, apattassaca pattiyā;
Ārabhetuṃva no yutto, appamatto rahogato.
10.
Ārabbhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;
Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.
11.
Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihissati;
Pahāya jāti saṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissati;
12.
Iti uyyojanaṃ mhākaṃ, muttassa muttiyā saraṃ;
Nayuttova pamādāya, mahādayassa satthuno.
13.
Suttena dubbitakkena, akicca karaṇenavā;
Mogha kālakkhayo mando, dukkhassantaṃ kathaṃkare.
14.
Ākāsaṃ cakkavāḷañca, sattā buddhaguṇā pica;
Anantānāma cattāro, paricchedo navijjati.
15.
Yathāpi nabha mākāsaṃ, aṅgularajjuyaṭṭhibhi;
Minetuṃ neva sakkoti, evaṃ kenaci tagguṇaṃ.
1.
Maraṇassati micchanto, tāva buddhavaco suṇa;
Avikkhittena cittena, sambuddha vacanaṃ hidaṃ.
2.
Animitta manaññātaṃ, maccānaṃ idha jīvitaṃ;
Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.
3.
Na hi so pakkamo atthi, yena jātā namiyyare;
Jarampi patvā maraṇaṃ, evaṃdhammā hi pāṇino.
4.
Phalāna miva pakkānaṃ, pāto patanato bhayaṃ;
Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇa to bhayaṃ.
5.
Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā;
Sabbe bhedapariyantā, evaṃ maccāna jīvitaṃ.
6.
Daharāca mahantāca, yebālā yeca paṇḍitā;
Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyanā.
7.
Tesaṃ maccuparetānaṃ, gacchataṃ paralokato;
Napitā tāyate puttaṃ, ñātivāpana ñātake;
8.
Pekkhataññeva ñātīnaṃ, passa lālappataṃ puthu;
Ekamekova maccānaṃ, go vajjhoviya niyyati.
9.
Eva mabbhāhato loko, maccunāca jarāyaca;
Tasmā dhīrā nasocanti, viditvā loka pariyāyaṃ.
10.
Aññepi passa gamane, yathā kammupage nare;
Maccuno vasamāgamma, phandantevidha pāṇino.
11.
Yena yenahi maññanti,
Tatotassa hi aññathā;
Etādiso vinābhāvo,
Passa lokassa pariyāyanti.
[Sulla sutte vuttaṃ.]
12.
Yathāpi selā vipulā,
Nabhaṃ āhacca paccatā;
Samantā anupari yeyyuṃ,
Nippothentā catuddisā.
13.
Evaṃ jarāca maccuca,
Adhivattanti pāṇine;
Khattiyebrāhmaṇe vesse,
Sudde caṇḍāla pakkuse;
Nakiñci parivajjeti,
Sabbamevā bhimaddati.
14.
Na tattha hatthi naṃ bhummi, na rathānaṃ napattiyā;
Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanenavā.
15.
Tasmāhi paṇḍito poso,
Sampassaṃ attha mattano;
Buddhe dhamme ca saṅgheca,
Dhīro saddaṃ nivesaye.
16.
Yo dhammacārī kāyena, vācāya uda cetasā;
Idhevanaṃ pasaṃsanti, paccasagge pamodatīti.
[Pabbatū mama sutte vuttaṃ.]
17.
Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhe pakūlaje;
Evaṃ jarāmaraṇena, vuyhante sabba pāṇino.
18.
Daharāpi hi miyyanti,
Narāca athanāriyo;
Tattha ko visāseposo,
Daharo mhītijīvite.
19.
Sāya meke nidissanti, pāto diṭṭhā bahujjanā;
Pāto eke nadissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā.
20.
Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Nahi no saṅkaraṃ tena, mahāsenana maccunāti.
[Jātakesuvuttaṃ.]
21.
Natthetthañño nusāsanto, sayaṃvattāna movada;
Jineritā nusārena, bhikkhu saṃsāra bhīruko.
22.
Ahivāpi maṃ ḍaṃseyya, aññepi visadhārino;
Apiyāpica ghāteyyuṃ, uppajjeyyuṃ rujāpime.
23.
Maccusenā vudhāsaṅkhyā, bāhirajjhattu paddavā;
Tehāyu pīḷitaṃchejjaṃ, marissa majjavā suve.
24.
Aḷakkā hi gavādīhi, corādīhi arīhipi;
Abhiṇha sannipātehi, rujā chanavutīhipi.
25.
Bahūna mupakārehi, annodakādikehipi;
Marissaṃ pīḷito niccaṃ, nirujjheyyāyu ajjavā.
26.
Bahvāvudhe visajjeti, nilleṇaṃ maccuniddayo;
Vasantaṃ bhavasaṅgāme, namutto koci āvudhā;
27.
Mahabbalā mahāpaññā, mahiddhikā mahaddhanā;
Namuttā sammāsambuddho, sabbalokādhipo api;
28.
Mayā samā navā vuddhā, tadāvudhehi te matā;
Tathā hampi marissāmi, leṇaṃ puññaṃva me kataṃ.
29.
Pathabyāpādayo dhātthū,
Āhārā bhojanādayo;
Sītuṇha mutunāmetaṃ,
Dosā pittasemhānilā.
30.
Dhātvāhāru tudosānaṃ, samatte vāyu tiṭṭhati;
Visame taṅkhaṇaññeva, chejja mappaṃ parādhinaṃ.
31.
Dhātvā hārutu dosānaṃ, visamā svepyakallako;
Ussāhe kallakāleva, kiṃkareyyaakallako;
32.
Uppajjeyyuṃ rujā svepi, asāto dukkhamā kharā;
Puretaraṃva ārabbhe, māpacchā anutāpanaṃ.
33.
Sattānaṃ nīcakammānaṃ, saraṇopi bhayaṅkaro;
Nīcānīcaṃ najānāmi, maraṇāsannatampica.
34.
Kamma pīḷita sattānaṃ, taṅkhaṇampi bhayubbhavo;
Mareyya majjavā svevā, nayuttova pamajjituṃ.
35.
Puññakkhīṇā pajā khippaṃ, ahetunāpi nassaye;
Suddhacitto marissāmi, na kiliṭṭhena cetasā.
36.
Upacchedāpi me santi, bhavābhavacitā bahū;
Chejjaṃ tehāyu ajjāpi, sādhvāsumārabhe mataṃ;
37.
Kammā parādha sattānaṃ, vināse paccupaṭṭhite;
Anayo nayarūpena, buddhimākamya tiṭṭhati.
38.
Maraṇāsanna taññeva, cinteyya paññavā sato;
Evaṃ cintayanto santo, napāpaṃ kattu mussahe.
39.
Maraṇāsanna taññeva, cinteyya buddhasāvako;
Evaṃ cintayanto santo, kadācipi anuṇṇato.
40.
Addhāga maraṇaṃ pañño, puretaraṃva cintaye;
Kare kātabba kammañca, evaṃ so nānusocati.
41.
Maraṇāsanna saññī so, appamatto vicakkhaṇo;
Pattepi maraṇe kāle, na sammuḷho nasokavā.
42.
Maraṇā sannasaññī so, sodheti attano malaṃ;
Nimmalena cuto bhikkhu, natvevā pāya gāmiko.
43.
Sati āsanna maraṇe,
Dūrasaññī pamāda vā;
Yo karoti akātabbaṃ,
Tadā so atisocati.
44.
Sati āsannamaraṇe, dūrasaññī pamādavā;
Ākiṇṇo pāpadhammehi, pajjhāyi dummano tadā.
45.
Sati āsanna maraṇe, duṭṭho dosoti thaddhavā;
Abhinandati sādeti, tadāso atidukkhito.
46.
Sati āsannamaraṇe, tuvaṭaṃ na cikicchati;
Sañciccāpatti māpanno, tadā so paridevati.
47.
Sati āsanna maraṇe, gihīhi navakehica;
Saṃsaṭṭho na nulomehi, svativassu mukho tadā.
48.
Sati āsanna maraṇe, kuhako kuladūsako;
Micchājīva samāpanno, dunnimittova so cuto.
49.
Sasokī sahanandīca, dukkhe dukkho sukhe sukho;
Gihikammesu ussukko, passaṃ gijjhakūṭaṃ cuto.
50.
Marissanti anāvajja, kilesātura pīḷito;
Kimikhajjavaṇo sāva, bhanto kiṃ sugatiṃ vaje.
51.
Marissanti anāvajja, dhuradvayaṃ na pūrati;
Ganthaṃ vipassanaṃ tandī, kāruññoyeva so cuto.
52.
Marissanti anāvajja, kilesānaṃ vasānugo;
Sambuddhā-ṇaṃ vītikkanto, kāruñño natthi tassamo.
53.
Marissanti anāvajjaṃ, dhanamesī adhammato;
Puññe cintāpi nuppajji, nirayaṃ so manaṃ gato.
54.
Mareyyanti anāvajjaṃ, dhanaṃ cini adhammato;
Citaṃ citaṃ ihevetaṃ, tasmiṃgiddho sa pettiko.
55.
Atthā gehe nivattante, susāne mittabandhavā;
Sukataṃ dukkataṃ kammaṃ, gacchanta manugacchati.
56.
Mareyyanti anāvajjaṃ, ihatthaṃ vā nuyuñjati;
Samparāya manapekkho, sujuṃ vā pāyagāmiko.
57.
Mareyyanti samāvajja, dhammato dhana mesati;
Puññakārī suladdhena, maraṇepi sa modati.
58.
Pañcasīla sadārakkho, yathābalañca dāyako;
Kāle uposathāvāso, so niccaṃ sugatiṃ vajje.
59.
Dhovāpattimalaṃ khippaṃ, maccu addhā gamissati;
Micchāvitakka mucchijja, kara kātabbabhāvanaṃ.
60.
Atikkantā bahū ratyo, khepetvā mama jīvitaṃ;
Mandāyunā pamādena, yutto viharituṃ kathaṃ.
61.
Hāsantaṃ nandi mattānaṃ, maccusandhīhi tacchaye;
Kucchi meyyacuto ajja, ko hāsananditabbako.
62.
Maccusenāvudhā saṅkhyā, maraṇābhimukho ahaṃ;
Accāyitabba kālo yaṃ, ikkhitabba mudikkhatu.
63.
Puremarāmi daṭṭhabbaṃ,
Dakkheyyaṃ maccu essati;
Accāyitabba kālo yaṃ,
Nokāso hāsatuṭṭhiyā.
64.
Ākiṇṇamaccusenānaṃ, ajja svevā vināsinaṃ;
Addhā pahāya gāmīnaṃ, kiṃ pamāda vihārinā.
65.
Khaṇamattova paccakkho, ajja svevā atissati;
Samparāyo atidīgho, paramparo anantiko.
66.
Khaṇamattova paccakkho, maccunā taṃ jahissati;
Pahāya gamanīye-smiṃ, mahussāho niratthako.
67.
Samparāyo atidīgho, apātheyye suduttaro;
Mahussāhena kātabbo, tadattho dīghadassinā.
68.
Saddhā bandhatu pātheyyaṃ, tadesanaṃ iheva hi;
Bhavantare nalabbheyya, apātheyya tidukkhito.
69.
Saṃsāra taraṇatthāya, maholumpāni bandhatha;
Bhāvanā dāna sīlehi, tivittiṇṇo bhavaṇṇavo.
70.
Bhuñjaṃ bhuñjaṃ janaṃ kāme,
Kālākālā-budhontako;
Kantekanteti maṃsāso,
Pivaṃpivaṃva kaṃ migaṃ.
71.
Kāme kāmesanāyeyya,
Kālokālo mateṭṭhiyā;
Pūre pūretabbaṃ dhammaṃ,
Addhā addhāna saṃsaraṃ.
72.
Mareyyanti anubbiggo, pāpakaṃ kattumussahe;
Kareyya hāsanandiñca, cāpallañca pamāda vā.
73.
Mareyyamiti saṃviggo, leṇameva gavesati;
Na hāsi nevanandīca, na cāpallo kadācipi.
74.
Accuṭṭhita rujaggīhi, accāyāse bhayānake;
Nosadhe maraṇāsanne, katapuññaṃva sāta-daṃ.
75.
Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāpi, nanditabbāni puññino.
76.
Passantā sunimittāni, pākaṭāni sakammunā;
Sukhanti maraṇe kāle, numodantā katānica.
77.
Sāta-dātāni puññāni, evaṃ mahabbhaye api;
Sugatiṃ lahunetāni, kātabbāni puretaraṃ.
78.
Devadūte pakāsetvā, yamapuṭṭho sayaṃkataṃ;
Puññaṃ sarati ce satto, tadeva sugatiṃ vaje.
79.
Pāpa kaḍḍhampi niraye, manaṃ dukkhagataṃ pajaṃ;
Dukkhā moceti yaṃpuññaṃ, sadā kātabbameva taṃ.
80.
Pahāyakaṃva puññañhi, pahātabbaṃva pāpakaṃ;
Taṃ padīpandhakāraṃva, dvayaṃ otvā khukaṃ viya.
81.
Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāro, bhayānakāni pāpino.
82.
Passantā dunnimittāni, pākaṭāni sakammunā;
Maraṇe atidukkhanti, nutāpentā katānica.
83.
Paṭipīḷāni pāpāni, evaṃ mahabbhaye sati;
Duggatiṃ lahunetāni, yuttova parivajjituṃ.
84.
Devadūte pakāsetvā, yamarājena pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahaggimhi turaṃ pati.
85.
Puññaṃ akarivā māvā, yamarājinda pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahādukkhaṃ turaṃ gami.
86.
Pāpaṃ akarivā māvā, pucchito yamasāminā;
Pamādassanti cikkhanto, tattaṃ guḷaṃ turaṃ gili.
87.
Jātamattā tijiṇṇāca, āturāca matā vudhā;
Devadūte ime pañca, disvā saṃviggataṃ vaje.
88.
Coditā devadūtehi, ye pamajjanti mānavā;
Te dīgharattaṃ socanti, hina kāyū pagānarā.
89.
Dhuradvaya manārabbha, gihikammādike rato;
Kathaṃ gijjhakūṭaṃ sesaṃ, petāvāsaṃ atissati.
90.
Pariyatti masikkhanto,
Nāraddho paṭipattiyaṃ;
Alaso dubbitakko so,
Kiṃ taṃselaṃ atissati.
92.
Mocanatthāya pabbajja, saṃkiliṭṭhā pamādino;
Sugatyāpica te bhaṭṭhā, atidūrāva muttito.
93.
Sīdanteva jale khittā, silā mahāva khuddakā;
Patanti khuddakenāpi, apāyaṃ pāpa kammunā.
94.
Patantā khuddakeneva, bahūhi puna pīḷitā;
Mokkhokāsaṃ navindanti, pāpaṃ khuddampi nācare.
95.
Jegucchitthūdarāgamma, punāpi tattha niccagū;
Dukkhāti dukkha saṃkiṇṇo, haṭṭhuṃ tuṭṭhuṃ nasakkuṇe.
96.
Atibyāpiguṇo puñño,
Mahāyaso sirindharo;
Kucchiyaṃ retasi vāso,
Atīva lajjitabbako.
97.
Maccudukkhaṃ khaṇaṃyeva, atidukkhaṃ taduttari;
Mātugāmudare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
98.
Maccudukkhaṃ khaṇaṃyeva, atidukkhaṃ cirattanaṃ;
Āma pakkantare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
99.
Duggatyaṃṭhātu taṃdukkhaṃ, suṇa uccakuleapi;
Kucchiyaṃ atisambādhe, jalābumhi jigucchite.
100.
Miḷha semhādi saṃkiṇṇe, ati duggandha vāsite;
Gūthakūpe kimīviya, tamejā mūlakammato.
101.
Paramāṇukāyo ṭhāti, dukkhī nerayiko viya;
Dhuvāturo sukhāmisso, āma pakkāsayantare;
102.
Vedanaṭṭova saṃvaḍḍho, acittoviya niccalo;
Dasamāsantare kacce, bahū maranti pāṇino.
103.
Paripakko pamuñcho so,
Atisambādha yonito;
Malākiṇṇena gattena,
Accāyāso vijāyati.
104.
Evaṃ maccuñca sandhiñca, vijāyanañca bheravaṃ;
Passaṃ nibbindanto santo, virajjeyya bhavanduke.
105.
Evaṃ maccuñca sandiñca, anussara mabhiṇhaso;
Rājaseṭṭhi bhavādimpi, naiccheyya tadanvitaṃ.
106.
Bhave dukkha macintetvā, bhavāsāya pavattitaṃ;
Puññaṃ punappunaṃ deti, sandhiṃ na nibbutiṃ varaṃ.
107.
Bhave dukkhaṃ vibhāyitvā, nibbindena pavattitaṃ;
Puññaṃ bhava matikkamma, nibbānaṃ deti nibbutiṃ.
108.
Bhave dukkhaṃ saritvāna, maccusandhi sayādikaṃ;
Tibhavesu virajjeyyā, ditta geheva sāmiko.
109.
Santo puññāni karonto, sandhidukkha manussaraṃ;
Nibbinda yutta cittena, vajjeyya bhavasāta to.
110.
Puñña nibbatta ṭhānepi, jegucche sandhisambhavo;
Bhava sāta vasā tasmā, dhīro taṃ lagganaṃ caje.
1.
Sirimaṃ gaṇikaṃ disvā, dametuṃ rattacetasaṃ;
Dassetvā matasārīraṃ, tassā jino idaṃ bravi.
2.
Caraṃvā yadivā tiṭṭhaṃ, nisinno udavā sayaṃ;
Samañcheti pasāreti, esā kāyassa iñjanā.
3.
Aṭṭhi nhārūhi saṃyutto, taca maṃsāva lepano;
Chaviyā kāyo paṭicchanno, yathābhūtaṃ nadissati.
4.
Antapūro darapūro, yakana peḷassa vatthino;
Hadayassa papphāsassa, vakkassa pihakassaca.
5.
Siṅghānikāya kheḷassa, sedassaca medassaca;
Lohitassa lasikāya, pittassaca vasāyaca.
6.
Athassa navahi sotehi, asuci savati sabbadā;
Akkhimhā akkhigūthako, kaṇṇamhā kaṇṇagūthako.
7.
Siṅghānikāca nāsato, mukhato vamati ekadā;
Pittaṃ semhañca vamati, kāyamhā sedajallikā.
8.
Athassa susiraṃ sīsaṃ,
Matthaluṅgassa pūritaṃ;
Subhato naṃ maññati bālo,
Avijjāya purakkhato.
9.
Yadāca so mato seti,
Uddhumāto vinīlako;
Apaviddho susānasmiṃ,
Anapekkhā honti ñātayo.
10.
Khādanti naṃ suvānāca, siṅgālakāca kimiyo;
Kākā gijjhāca khādanti, yecaññe santi pāṇakā.
11.
Sutvāna buddhavacanaṃ, bhikkhu paññāṇavā idha;
Sokho naṃ parijānāti, yathābhūtañhi passati.
12.
Yathāidaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathāidaṃ;
Ajjhattañca bahiddhāca, kāye chandaṃ virājaye.
13.
Chanda rāga viratto so, bhikkhu paññāṇavā idha;
Ajjhagā amataṃ santiṃ, nibbānaṃ pada maccutaṃ.
14.
Dvipādako yaṃ asuci, duggandho parihārati;
Nānākuṇapa paripūro, vissavanto tatotato.
15.
Etādisena kāyena, yo maññe unnametave;
Paraṃvā avajāneyya, kimaññatra adassanāti;
Kāya vicchandanīyasuttaṃ, vijayasuttantipi vattabbaṃ.
16.
Ra-akkharo siyāggimhi, rova aggiva āgato;
Tasmā rāgoti vattabbo, taṇhāva niccatāpikā.
17.
Abhiṇhameva rāgaggi, dayhate subhasaññinaṃ;
Kimikhajjavaṇo sāva, dukkhī rāgī sa sabbadā.
18.
Dukkhī piya maladdhāna, laddhāpya paripuṇṇato;
Natthi rāgaggikhandhassa, piyindhena hi puṇṇatā.
19.
Natthi rāgasamo aggi,
Iti vuttaṃ mahesinā;
Tena rāgagginā daḍḍho,
Sabbo loko tidukkhito.
20.
Ekassa pivitaṃ khīraṃ, catū dadhi jalā bahu;
Rāgahetu bhave sandhi, ṭṭhānaṃ anamataggikaṃ.
21.
Catūdami jalā bhiyyo, sīsacchedana lohitaṃ;
Rāgahetu bhave macca, bhayaṃ anamataggikaṃ.
22.
Ekassa rudato assu, catū dadhi jalā bahu;
Dukkhaṃ anamataggaṃva, taṃhetu paridevanaṃ.
23.
Tattāyo guḷa gilita, vadhaggi dayhanā dikaṃ;
Asaṅkhyeyyaṃ mahādukkhaṃ, taṃhetu niraye labhi.
24.
Eka dvitti catu pañca, buddhuppādepya mocitaṃ;
Khuppipāsita nijjhāmaṃ, labhi taṃhetu pettikaṃ.
25.
Tiracchāne asūreca, dukkhaṃ nānāvidhaṃ labhi;
Namataggika saṃsāre, sabbantaṃ rāgahetukaṃ.
26.
Ekassekena kappena, puggalassaṭṭhi sañcayo;
Sace saṃhārito assa, vepulla pabbatādhiko.
27.
Eka kappe idaṃ dukkhaṃ, nādikappesu kākathā;
Rāgo nanu mahāverī, bālo jano ta micchati.
28.
Rāgasuddhi asokoca, niddukkho ñāyapattica;
Nibbānaṃ pañca paccakkhā, asubhāya phalā matā.
29.
Asubhaggahaṇaṃ jhāyī, mitā sindriya saṃvaro;
Somitya mukkaṭṭhāvācā, chaḷime rāga suddhiyā.
30.
Niccuggarāga rogīnaṃ, asubhā vātulosadhā;
Rāgayakkhābhi gayhānaṃ, asubhā manta muttaraṃ.
31.
Sajīvakāca nijjīvā, asubhā duvidhā matā;
Sajīvā kesalomādi, dasevime ajīvakā.
32.
Uddhumātaka vīnīlaṃ, vipubbakaṃ vichiddakaṃ;
Vikkhāyitaka vikkhittaṃ, hativikkhitta lohitaṃ.
33.
Puḷuva ṭṭhika miccesu, laddhā aññataraṃ sato;
Ratana vānapasseyya, yathā cetasi pākaṭaṃ.
34.
Mataṃ khajjaṃ sa maṃsañca, nilohitaṃ nimaṃsakaṃ;
Vikkhittaṃ seta puñjaṭṭhiṃ, navadhā putimikkhaye.
35.
Maccuto parimuccāmi, paṭivatti yimā yiti;
Payojana samāvajja, moditabbaṃ jigucchake.
36.
Sajīvake jigucchatthaṃ, nijjīvā subha mīritaṃ;
Tathūpamo ayaṃkāyo, evameva bhavissati.
37.
Evaṃdhammo ayaṃkāyo, evaṃbhāvī natikkamo;
Iccupa saṃhare disvā, ekadviha matādikaṃ.
38.
Yathā idaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathā idaṃ;
Jegucchaṃ paṭikūlyañca, kāye iccupa saṃhare.
39.
Uddhumāta vinīlādi,
Paṭikūlyo jigucchito;
Tathevāyampi me kāyo,
Viseso nāyu-sāyuva.
40.
Uddhumāta vinīlādo, sobhaṇaṃ natthi kiñcipi;
Imasmiṃpi me kāye, gavesantopi sabbaso.
41.
Paṭikūlavasā dhātu, vasāca dvippakārato;
Paccavekkheyyimaṃ kāyaṃ, icchaṃ virāga mattani.
42.
Vaṇṇa saṇṭhāna gandhehi, āsayo kāsatopica;
Jeguccha paṭikūlyāca, kesā na tuṭṭhamānitā.
43.
Iti kesesu ikkheyya,
Lomā dīsupyayaṃ nayo;
Dvattiṃsevañhi koṭṭhāse,
Paccavekkhe visuṃvisuṃ.
44.
Kāyato bahinikkhantaṃ, paṭikūlyaṃ jigucchitaṃ;
Anikkhantampi jegucchaṃ, paṭikūlyaṃva tassamaṃ.
45.
Saṅkhatampi yathā vaccaṃ, manuññataṃ na pāpuṇe;
Upakkama sahassehi, evaṃ kesādikampica.
46.
Sabhāva paṭikūlyaṃva, ekampi vacca puñjakaṃ;
Nanu jegucchitā bhiyyo, dvattiṃsa vaccapuñjakā.
47.
Paccekampi paṭikūlyaṃ, kesādikaṃ sabhāvato;
Kesādidvattiṃsa puñjo, bhiyyo jegucchito nanu.
48.
Puñjitesveva kantesu, kantohoti sa puñjako;
Puñjitesu akantesa, akantova sa puñjako.
49.
Paccekaṃ vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu;
Natthi taññā kumārīvā, mukhahatthādikānivā.
50.
Sampiṇḍi tesu tesveva,
Kuto tā tāni āgatā;
Paññatti matta mevesā,
Jigucchaññā na kācipi.
51.
Santaṃ cinteyya nāsantaṃ, santa cintayato sukhaṃ;
Asantaṃ parikappento, nānādukkhehi tappati.
52.
Nāvajja santajegucchaṃ, saññaṃ asati kātuna;
Subhā itthīti gāraggi, uppajji subhasaññino.
53.
Asantaṃva abhūtaṃva, passe rāgaggijotiyā;
Tāya santañca bhūtañca, na passati kadācipi.
54.
Ekassa pivitaṃ khīraṃ, sīsacchedana lohitaṃ;
Rudato assu taṃhetu, catūdadhi jalā bahu.
55.
Āyatimpi atīteva, saṃsarantassa hessati;
Rāgaṃ hantu manīhoce, khīraṃ assuca lohitaṃ.
56.
Subhasaññāya so vaḍḍho,
Tadabhāve sa nassati;
Thiraṃ hantuṃ na taṃsaññaṃ,
Sakkā sithila vīriyo.
57.
Ussoḷhi vīriyo hutvā, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;
Subhasaññāppa hānāya, pariccajjāpi jīvitaṃ.
58.
Aññakicca mupekkhāya, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;
Mandi hutveha rāgaggi, nibbāyissati āyatiṃ.
59.
Kiccaṃ me idameveti, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;
Dāni mandaggi hutvāna, pāmojjaṃ ve labhissati.
60.
Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamādavā;
Aladdhā kiñci pāmojjaṃ, pabbajjampi na modati.
61.
Pure marāmi kāye smiṃ, passā mi passitabbakaṃ;
Iccā raddho vītiṃladdhā, pabbajjaṃ atimodati.
62.
Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamāda vā;
Moghaṃva dullabhātīto, mahājānīyataṃ gato.
63.
Santaṃ bhūtañca jegucchaṃ, rāgagginā apassiyaṃ;
Paññāpadīpajotena, samikkheyya abhiṇhaso.
64.
Santaṃ bhūtañca kāye smiṃ, daṭṭhukāmo sadāsato;
Paññāpadīpakeneva, dakkhe na rāgīsīkhinā.
65.
Jegucchitena kāyena, nikkhantena jigucchato;
Ajja svevā vinaṭṭhena, nāla munnamituṃ sato.
66.
Kīdisaṃ maṃ tuvaṃ maññi, ahaṃ sabba jegucchako;
Jegucchatoca nikkhanto, icceva vattu marahati.
67.
Kāye jegucchasaññaṃva, kare sabbiriyā pathe;
Tasmiṃ tuṭṭhabbakaṃ natthi, piyāyitaṃ mamāyitaṃ.
68.
Subhāya nava mattānaṃ, asubhā paripācaye;
Santo pakkassa saṃsāro, nanto navassa rāgino.
69.
Kāye asubha saññāya, paripakka sabhāvino;
Ālambesu acāpallā, thirā sambuddha sāsane.
70.
Anto gocarikā pakkā, bahi gocarikā navā;
Pakkā nāsāya uccā te, nīcāyeva navā sino.
71.
Navānavā subhābhogī, nīcānīcā bhigāmino;
Pakkā pakkāva dhījhāyī, santāsantā virāgino.
72.
Sakkā sakkā na dassetuṃ, subhaṃsubhaṃ sataṃsataṃ;
Dhīrādhīrāga mujjhanti, kāye kāye kriyekriye.
73.
Sakkā sakkāpi taṃ kātuṃ, subhaṃsubhaṃ na dhīmayaṃ;
Santosantojigucchaññū, na vānavā subhesako.
74.
Dukāyaṃ suti cintetvā, mamāyantā mahātapā;
Tapaṃ nibbāyituṃ icchaṃ, dukāyaṃ duti cintaye.
75.
Yvāsubhaṃ subhato maññi, konubālotaduttari;
Andho ummattakovā so, nattānaṃ maññate tathā.
76.
Saritabbaka mevetaṃ, kāye jeguccha puñjataṃ;
Mandarāgo manosītaṃ, labheyya tamanussanaṃ.
77.
Gihibhāve apāyeca, rāgayakkhandha ninnitā;
Maṃpi nessati soyakkho, sādemice tadāgataṃ.
78.
Abhiṇha gāhinaṃ rāga, yakkhaṃ ananta dukkha daṃ;
Asubhā tula mantena, vārehi taṃ sa bhāyati.
79.
Rāgayakkho bahumāyo, saddhāmettā divesavā;
Rāgampi kusalaṃ maññi, jano teneva vañcito.
80.
Āturaṃ asuciṃ putiṃ, passa nande samussayaṃ;
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhipatthitaṃ.
81.
Subhato naṃ maññati bālo, avijjāya purakkhato;
Iccāha bhagavā nindi, bāloti subhasaññinaṃ.
82.
Nhāruṭṭhi taca maṃsāni, saraṃ sataṃ na nindito;
Buddhanindāya mocetuṃ, tānārabbha anussare.
83.
Maññitvā attano bālyaṃ, asubhe subhadassino;
Vāyāmeyya abālāya, kāyaṃ asubhato saraṃ.
84.
Attānaṃ garahitvāna, bālaṃ viparidassinaṃ;
Subhasaññaṃ pahinneyya, kareyyāsubha saññitaṃ.
85.
Visa bhesajjarukkhaṭṭho, ahi ḍaṃseyyasosato;
Yathā tasseva paṇṇādiṃ, khādetvā visa mujjahe.
86.
Evaṃ rāgo samuppajje, kāye gandhādi vāsite;
Anto tasseva jegucchaṃ, cintetvā rāga mujjahe.
87.
Jigucchitena kāyena, apassanto jigucchataṃ;
Unnameti avaññāti, avijjāya purakkhato.
88.
Āyatiṃ maggalābhāya, bījaṃ kareyya bhāvanaṃ;
Bījā bhāve kuto maggo, maggabījā hi bhāvanā.
89.
Maggabījo apāyepi, nimmuggo samaye gate;
Ummujjitvāva buddhānaṃ, maggaṃ labheyya santike.
90.
Ajījassa tu saṃsāro, dīghoyeva anantiko;
Tasmāhi bhāvanābījaṃ, kareyya mocanatthiko.
91.
Abhiṇha pīḷitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye;
Mandīhutvā pahīyeyya, rāgo asubha bhīruko.
92.
Mājegucchaṃ mamāyetha, sāva jegucchamāmako;
Ananta dukkha māpādi, jegucchita mamāyanā.
93.
Maṃsalaggo tacacchanno,
Nhārubandho ṭṭhipuñjako;
Moheti chaviyā lokaṃ,
Mahādukkho sa mohito.
94.
Nhāruṭṭhi taca maṃsehi, rāgavaḍḍhaki saṅkhate;
Gehe rogā putī pāpā, vasanti kucchitā sadā.
95.
Luṅgantā vīsa bhūdhātū, pittādī dvādasambuva;
Tāpaṃ jiraṃ dahaṃ pakkaṃ, caturaggi chavāyukā.
96.
Adhoddhaṃ kucchi koṭṭhāsā,
Aṅgacārīca pāṇakā;
Dhātuyoyeva kāyesmiṃ,
Dvitālīsa anaññakā.
97.
Yathā bahi tathā ajjhattaṃ, dhātū bhvāpā nalānilā;
Name nāhaṃ naattāti, saṃmaseyya punappunanti.
1.
Mettā bhāvana micchampi, suṇa buddhavaco yidaṃ;
Dosa niggahaṇatthāya, doso mettāyaverihi.
2.
Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
Yeca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ nasammati.
3.
Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
Yecataṃ nupanayhanti, veraṃ tesaṃ upasammati.
4.
Nahiverena verāni, sammantidha kudācana;
Averenaca sammanti, esadhammo sanantano.
5.
Pareca navijānanti, maya mettha yamāmase;
Yeca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
6.
Kuddho atthaṃ najānāti, kuddho dhammaṃ napassati;
Sadā andhatamaṃ hoti, yaṃkodho sahatenaraṃ.
7.
Ubhinna matthaṃ carati, attanoca parassaca;
Paraṃ saṃkuppitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
8.
Tasseva tena pāpiyyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;
Kuddhaṃ apaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
9.
Khantī paramaṃ tapo titikkhā,
Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā;
Nahi pabbajito parūpaghātī,
Nasamaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.
10.
Akodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;
Jine kadariyaṃ dānena, saccenā likavādinaṃ.
11.
Yo ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye;
Ta mahaṃ sārathī brūmi, rasmiggāho itarojano.
12.
Purisassa hi jātassa, kudhārī jāyate mukhe;
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃbhaṇaṃ.
13.
Selo yathā ekagghano, vātena nasamīrati;
Evaṃ nindā pasaṃsāsu, nasamiñjanti paṇḍitā.
14.
Samānabhāgaṃ krubbetha, gāme akkuṭṭha vanditaṃ;
Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato siyā.
15.
Naparo paraṃ nikuppetha, nātimaññetha katthaci nakiñci;
Byārosanā paṭighasaññā, naññamaññassa dukkha miccheyya.
16.
Mātā yathā niyaṃ putta,
Māyusā ekaputta manurakkhe;
Evampi sabba bhūtesu,
Mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.
17.
Sutvāna dusito bahuṃ vācaṃ,
Samaṇānaṃvā puthujanānaṃ;
Pharusena hi na paṭivajjā,
Na hi santo paṭiseniṃ karonti.
18.
Saccaṃ bhaṇe nakujjheyya, dajjā appampi yācito;
Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.
19.
Na paresaṃ vilomāni, na paresaṃ katākataṃ;
Attanova avekkheyya, katāni akatānica.
20.
Su dasaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ;
Paresañhi so vajjāni, ophunāti yathā bhusaṃ;
Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭṭho.
21.
Nidhīnaṃva pavattānaṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;
Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje.
22.
Tādisaṃ bhajamānassa,
Seyyohoti napāpiyo;
Iti vuttaṃ munindena,
Tilokaggena satthunā.
23.
Mettā gandhena vāsento,
Dosaṃ dūrekare budho;
Dūrāsannesu sabbesu,
Attano verikesupi.
24.
Hane dosū panāhāni, anattha kārakāni hi;
Tesva santesu sabbesu, mettāhoti sunimmalā.
25.
Sataṃ dujjana vākyehi, namano yāti vikriyaṃ;
Nahitāpayituṃ sakkā, gaṅgānadiṃ tiṇukkayā.
26.
Nahi nindā pasaṃsāhi, sataṃ manovikāratā;
Na kadācipi kampeyya, vātehi selapabbato.
27.
Nadiyaṃ khuddakā nāvā, vicīhi unnatonatā;
Mahānāvā nakampanti, mahantīhi vicīhipi.
28.
Loke pasaṃsa nindāhi, dujjanovunnatonato;
Santopañño nacalati, mahānindā thutīhipi.
29.
Seloselo nileheva,
Vaṇṇāvaṇṇā asassatā;
Lābhālābhā sukhādukkhā,
Yasāyasā nakampati.
30.
Khamādhagga karetassa, dujjano kiṃ karissati;
Atiṇe patito aggi, sayameva pasambhati.
31.
Sayameva sakattānaṃ, maccubbhayena tacchatu;
Māññe tacchatu dosena, kimatthaṃ aññatacchanaṃ.
32.
Māññe taccha tudosena, naseyyo aññatacchanaṃ;
Māñño taṃ ahibyaggheva, domanassena bhāyatu.
33.
Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ pāpamocanaṃ;
Acāpallena santena, garukātabbataṃ vaje.
34.
Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ puññavaḍḍhanaṃ;
Garukātabbataṃ gacche, dhītiyā sīla guttiyā.
35.
Santaṃ hi sīlavaṃ dhītiṃ, hirottappena bhāyati;
Dujjanaṃ domanassena, ahibyaggheva bhāyati.
36.
Napharusāya vācāya, aññe dameyya paṇḍito;
Attānaṃva dametvāna, aññe saṇhena ovade.
37.
Citte saṇhe asaṇhāpi, navācāpharusā bhave;
Tasmā ovā danādīsu, rakkheyya thaddhacittato.
38.
Attāna movadatthāya, sikkheyya buddhabhāsitaṃ;
Parampi anukampāya, icchanto anusāsaye.
39.
Aññaṃ naniggahe kiñci, sutena paṭipattiyā;
Attaniggahaṇaṃ seyyo, nunnameyya jinoraso.
40.
Nāvīkareyya dosaṃvā, lobhaṃ mānaṃ sakaṃmalaṃ;
Māññe maññantu taṃ disvā, cirappabba jito nuti.
41.
Kakacena ttachedente, verikepinadosaye;
Iccovādaṃ munindassa, sampaṭiccha jinoraso.
42.
Verī accupanāhīpi, rūpeva dukkhakārako;
Na tva tabbisaye nāme, dukkhaṃ mākari cetasi.
43.
Verī tibandha veropi, iheva dukkhakārako;
Bhavantaraṃ naanveti, sakammunā gato hiso.
44.
Dosotu iha pīḷetvā,
Dukkhāvaho bhavebhave;
Mahānattha karaṃ dosaṃ,
Kasmā vaḍḍheti cetasi.
45.
Mettāsītambusekena, jinovāda manussaraṃ;
Mahā nattha karaṃ dosaṃ, nibbāyatu sa cetasi.
46.
Chaddanto luddakaṃ pāpaṃ, bhūridattohi tuṇḍikaṃ;
Dhammapālo khami tātaṃ, kapindo kandaro pataṃ.
47.
Asaṅkhyeyya ttabhāvesu, paravajjaṃ titikkhato;
Nāthassa pāramiṃ khantiṃ, saraṃ dhīro titikkhatu.
48.
Sāsane ciravāsena, evaṃ niddosakā iti;
Tuvaṃ paṭicca maññantu, sāsane sappayojanaṃ.
49.
Sāsane cira vāsāpi, mādisāva ime iti;
Tamāgamma namaññantu, sāsane nippayojanaṃ.
50.
Dve usetīti doso so, saparaṃ dayhate dvayaṃ;
Pahātabbo sa sabbesu, parattha sattha micchatā.
51.
Paradinnehi noāyu, tiṭṭhate nāttano vasā;
Paravajjaṃ khametabbaṃ, nasādhu aññavirodhito.
52.
Jeguccha kkosa nindāni, bālo gaṇhāti akkhamo;
Khamantotu nagaṇhāti, jānaṃ jegucchitāniti.
53.
Paradinnāni vaccāni, pābhatanti nakocipi;
Gaṇheyyevaṃ duruttāni, agaṇhanto khame sato.
54.
Nadi kallola viciyo, tīraṃ patvā samantidha;
Sabbe uppatitā dosā, khantipatvā samanti te.
55.
Dosummattaka vācāya, nummatto kiṃkarissati;
Bhave yyummattako sova, tādisaṃ vacanaṃ bhaṇaṃ.
56.
Kodhano akkhamo añña, duṭṭhasaññī bhayāluko;
Gāmamajjhe aḷakkova, tathā māhohi taṃ jaha.
57.
Mettāluko khamāsīlo,
Sabbaṭṭhānesunibbhayo;
Parattha sattha micchanto,
Khanti mettañca bhāvaye.
58.
Parakkosāni nindāni, taṃva paccenti nāññagū;
Khittaṃpaṃsuva vātuddhaṃ, garukaṃ kiṃ khamāyate.
59.
Akkosantoca nindīca, pīḷito saka kammunā;
Idha peccaca nīceyyo, naṃnayaṃ gaṇhi akkhamo.
60.
Akkoso maṃ naāgacchi,
Tassevā natthakārako;
Iti ñatvāva sappañño,
Akkosaṃ na garuṃ kare.
61.
Vikārāpatti micchanto, verī bahu mupakkami;
Māmittavasa manvehi, nibbikāro tuvaṃbhava.
62.
Mettambunā saddosoca, paradosoca sammati;
Mettāsekena sabbesu, sabbatoggiṃ nipāraye.
63.
Sadosa paradosaggiṃ, sabbato disato ṭṭhitaṃ;
Mettā toyena vāreyya, siyā nibbuti sabbadhi.
64.
Nagame attano aggiṃ, paraggiṃvāpi nāgame;
Mettambunāva nibbātu, saparaggi dvayaṃ bhusaṃ.
65.
Guṇī guṇī nandindāya, pasaṃsāya guṇī guṇī;
Nindaṃnindaṃ nakuppeyya, nasādiye thutiṃ thutiṃ.
66.
Guṇaṃ nindāya nāsetuṃ, nasakkā koci kussako;
Vaḍḍhetuṃvā pasaṃsāya, garuṃkare na taṃdvayaṃ.
67.
Dosabbhā mala sañchanno, mettācando na rocati;
Taṃmuttassa tu etassa, atissaya pabhāvato.
68.
Su sutta buddha supinā, dvepiyā gutti nākkamo;
Samādhi sumukhā muḷhā, brahmā tyekā dasa gguṇā.
69.
Sītaṃ karotu mettāya, cakkhuṃ lābhetu paññāya;
Mākāsinippabhe caññe, cando hohi gategate.
70.
Dūrāsannesu sabbesu, mettaṃ pesetu pābhataṃ;
Dhammaṃ desetu pattānaṃ, cando hohi gategate.
71.
Sampattānaṃ malaṃ dhova, sītaṃkare sadādayo;
Uccanīce navisese, jalassamo gategate.
72.
Asaassatesu phuṭṭhesu, lokadhammesu aṭṭhasu;
Patiṭṭho nibbikāro tvaṃ, pathavīsadiso bhava.
73.
Nākāsi kalahaṃ silā, sadā kenaci niccalā;
Mettāyanto khamāyanto, mahāsilaṃ guruṃkare.
74.
Silāva sīlavā hotu, duruttāni titikkhatu;
Paccutte dosasaṃvaḍḍho, anuttova pasambhati.
75.
Sabbe ahaṃva icchanti, sattā sukhanti ñātuna;
Bhāveyya kamato mettaṃ, piya majjhatta verike.
76.
Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno;
Attānaṃ upamaṃ katvā, nahaneyya naghātaye.
77.
Sukha kāmāni bhūtāni,
Yodaṇḍena vihiṃsati;
Attano sukha mesāno,
Pecca so nalabhesukhaṃ.
78.
Averā byāpajjā nīgho, sukhī cassaṃ ahaṃva me;
Hitakāmā tathā assu, majjhattā verinopica.
79.
Mātaro bhātaro ñātī, dāyako pāsakāpica;
Sukhīhontūti bhāveyya, caje tesuca lagganaṃ.
80.
Doso mettāya dūrāri, taṇhā āsanna verikā;
Taṇhaṃ piyesu vāreyya, dosaṃ verīsu mettiko.
81.
Ekuddese kakammāca, sissā ācariyā sukhī;
Hontu sabrahmacārīca, teca ññoñña hitāvahā.
82.
Rājānoca amaccāca, gāme issariyā sukhī;
Bhavantu devatāyoca, tehi surakkhito sukho.
83.
Mayaṃ yena suguttāva,
Sukhitā raṭṭhavāsino;
Sukhī kalla tthu sorājā,
Tejavanto cirāyuko.
84.
Raṭṭha piṇḍena jīvāma, raṭṭhavāsī sukhantuti;
Bhāveyyevaṃ amoghaṃva, raṭṭhapiṇḍaṃ subhuñjati.
85.
Āpāyikā bahū santi, mātāpitādi pubbakā;
Tecaññeca sukhīnīghā, ssva byāpajjā averino.
86.
Sattā bhūtāca pāṇāca, puggalā attabhāvikā;
Thī pū riyā nariyāca, devānarā nipātikā.
87.
Averā hontu byāpajjā, anīghāca sukhī ime;
Attānaṃ parihārantu, catudhā iti bhāvaye.
88.
Puratthimāya disāya, sabbesattā averino;
Abyāpajjā sukhīnīghā, hontūti tāva bhāvaye.
89.
Puratthimāya disāya, sabbepāṇātiādinā;
Dvādasakkhattuṃ bhāveyya, sesāsupi ayaṃnayo.
90.
Catuddisā nudisā dho, uddhaṃ sattāca pāṇino;
Bhūtāca puggalā atta, bhāvī sabbe thi pūrisā.
91.
Ariyā ariyā devā, narāca vinipātikā;
Averā byāpajjā nīghā, sukhattāca bhavantu te.
92.
Catuddisā nudisā dho, uddhanti dasakedisi;
Dvādase te paricchijja, bhāveyya puggale budho.
93.
Mettā vassena temetu, pajjuntoviya sabbadhi;
Mākiñci parivajjehi, evaṃ mettā subhāvitā.
94.
Pañcā nodhi sattodhisā, siyuṃ dvādasapuggalā;
Ntu catūhesu bhāvetvā, aṭṭhatālīsakā siyuṃ.
95.
Dasakedisi tāmettā, catussata asītiyo;
Aṭṭhatālīsāhi pañca, satā ṭṭhavīsa sādhikā.
96.
Dukkhite karuṇaṃ brūhe, muditaṃ sukhite jane;
Mettāceva upekkhāca, ubho ubhosu bhāvitā.
97.
Brahmavāsīti vattabbo, tesvaññatara vāsito;
Gandhabhūtesu so loke, brahmāviya virocati.
1.
Saṃvijjanti dha lokasmiṃ,
Bahū jīvitakappanā;
Gahetvā patta muñcho yo,
Jīvikānaṃ sa lāmako.
2.
Sukulāca tadupagā, kāmabhogā napekkhino;
Na bhayaṭṭā na iṇaṭṭā, neva ājīva kāraṇā.
3.
Nālaṃva gihinā brahma, cariyāya akhaṇḍitaṃ;
Gharāvāso tisambādho, pabbajjāva nirālayā.
4.
Bhavapaṅkā pamuccāma, tivittiṇṇā bhayānakā;
Paṭipatti yimāyāti, katvā tadupagā ime.
5.
Uttiṭṭhe nappamajjeyya, dhammaṃ caritaṃ sucare;
Dhammacārī sukhaṃseti, asmiṃloke paramhica.
6.
Svāgatā vata tebhikkhū, pattā sambuddhaputta taṃ;
Gihi bandhana pucchijja, sukhitā sāsane ratā.
7.
Katapuñña visesāva, ete suladdha dullabhā;
Chaṭṭetvāpi mahārajjaṃ, nedisaṃ laddha maññadā.
8.
Svāgatā sugatī hontu, māduggatī pamādino;
Dussīlā ce gamissanti, apāyaṃ tibhayānakaṃ.
9.
Gihibhogā parīhinno, sāmaññattañca dūbhato;
Paridhaṃsamāno pakireti, chavālātaṃva nassati.
10.
Kuso yathā duggahito, hatthamevā nukantati;
Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayā yupa kaḍḍhati.
11.
Yaṃkiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃkataṃ;
Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, nataṃhoti mahapphalaṃ.
12.
Kariyāce kariyā venaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;
Sithilohi paribbajo, bhiyyo ākirate rajaṃ.
13.
Iti vuttaṃ munindena, nussaraṃ ani vattito;
Sadā alina cittena, careyya buddhasāvako.
14.
Rāgaṃ asubhacintāya, dosaṃ mettāya vāraye;
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, sambuddhe tikkha saddhiko.
15.
Asubhā kāmavitakkaṃ, mettā byāpāda takkitaṃ;
Vihiṃsaṃ karuṇāyeva, nivāreyya sadāsato.
16.
Buddhāṇatti sadātīto, micchāvitakka pīḷito;
Pāpadhammehi saṃkiṇṇo, soniccāpāya gāmiko.
17.
Dhovitvā pattimalāni, punātikkama saṃvuto;
Micchāvitakka sañchedī, dūro apāya gāmito.
18.
Khīṇāsavatta buddhattaṃ, niyyānika ntarā yikaṃ;
Sīhanādaṃ catuṭṭhāne, vesārajjo jino nadi.
19.
Sīlaṃ niyyānikaṃ nāma, āpatti antarāyikaṃ;
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
20.
Niyyānikāca asubhā, subhasaññā ntarāyikā;
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
21.
Nānāpatti pakiṇṇopi, pārājikā vasesako;
So mityatta paṇīdhīhi, lajjīyeva visodhako.
22.
Alajjīkamma kiṇṇopi,
Saṃvejetvā sumittiko;
Lajjīyeva visodhento,
Matakova asodhako.
23.
Yo pubbeva pamajjitvā, pacchāso nappamajjati;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhāmuttovacandimā.
24.
Dhuraṃkatvā dhipatayo, yo puññesu parakkame;
Tassa niyyānikaṃ kammaṃ, kiṃnāmakaṃ nasijjhate.
25.
Paccate munino bhattaṃ, thokaṃthokaṃ ghareghare;
Piṇḍikāyeva jīvantu, māpajjantu anesanaṃ.
26.
Dhoveyyā pattimagāni, vuṭṭhāna desanambuhi;
Saṃvarissanti cittena, sīlaṃ dhotassa nimmalaṃ.
27.
Buddhāṇātikkamāpatti, niggahe rāgadosake;
Natthi sañcicca āpatti, lajīva so pavuccati.
28.
Vāṇijja kasikādīhi, nāhāreṭṭhi dhasāsane;
Dhura dvayaṃva kiccaṃ taṃ, nāññakiccehi hāpaye.
29.
Niggaṇheyya sakaṃcittaṃ, kiṭṭhādiṃ viya duppasuṃ;
Satimā sampajānoca, care sabbiriyāpathe.
30.
Yathā thambhe nibandheyya, vacchaṃ damaṃ naro idha;
Bandheyyevaṃ sakaṃcittaṃ, satiyā rammaṇe daḷhaṃ.
31.
Adhisīlādhicittānaṃ, adhipaññāya sikkhanaṃ;
Bhikkhu kiccattayaṃ etaṃ, karontova subhikkhuko.
32.
Pañcāṭṭha dasa sīlāni, nādhisīlaṃ taduttari;
Pātimokkhaṃ adhisīlaṃ, pabbatā dhika meruva.
33.
Pātimokkhaṃ visodhento, appeva jīvitaṃ jahe;
Paññattaṃ lokanāthena, nabhinde sīlasaṃvaraṃ.
34.
Sīlenā tikkamaṃ thullaṃ, pariyuṭṭhaṃ samādhinā;
Paññāyā nusayaṃ saṇhaṃ, kilesaṃ bhikkhu bhindati.
35.
Sāsanassādi sīlaṃva, majjhe tassa samādhiva;
Paññāva pariyosānaṃ, kalyāṇāva imetayo.
36.
Mahāpuññe ṭhitaṃ sīlaṃ, samādhi appanā gataṃ;
Catumagga yutā paññā, etaṃ sikkhattayaṃ mataṃ.
37.
Sīlanalakkhaṇaṃ sīlaṃ, dussīlya dhaṃsanaṃ rasaṃ;
Hirottappa padaṭṭhānaṃ, suci paccupaṭṭhānakaṃ.
38.
Sasīlagutti nāthoca, dunnigaho visārado;
Dhammaṭṭhītīti pañcete, guṇā venayike matā.
39.
Ādi kalrāṇa saṃvedī, sīlamattaṭṭha bhikkhavo;
Uddhaṃ kalyāṇa lābhāya, alino anivattiko.
40.
Dhovitvā pattimalāni, vuṭṭhāna desana mbuhi;
Suddhasīle ṭhitoyeva, evaṃ cinteyya paññavā.
41.
Sampuddhorasa puttāva, buddhurojā nussāvanā;
Sambhūtā pitu dāyādā, puttānāma sabhāvato.
42.
Khīraṃ pitvāva jīvanti, jātāpi idha puttakā;
Pariyatti jinakkhīraṃ, pitvāva jinaputtakā.
43.
Dāyoca nāma buddhassa, dhammāmisa vasādvidhā;
Maggañāṇā dayo dhammo, cattāro paccayāmisā.
44.
Cira māmisa dāyādā, rājapūjādi gāhino;
Dāyā missaggahaṃ nicchi, saddhamma garuko jino.
45.
Lakkha kappa catussaṅkhya, kālaṃ vicita niccitaṃ;
Dhammadāyaṃ navindamhā, buddhaputtāpi yemayaṃ.
46.
Buddhavārita dāyādā, saddhammadāya bāhirā;
Puttāpi satthudāsābhā, bhuttamattā hi dāsakā.
47.
Bhaddanta rāhulasseva, dāyaṃ nopi adā jino;
Nādiyimhā pamādāya, taṃ dāyaṃ kusalantakaṃ.
48.
Dhammadāyādā mebhikkhave tumhebhavatha,
Māāmisa dāyādā;
Iti vuttaṃ munindena,
Sāvakesu dayāvatā.
49.
Imāya buddhavācāya, buddhasantaka taṃ sare;
Dvinnaṃ āmisaa dāyāda, bhāvassaca nivāraṇaṃ.
50.
Rajje caṇḍālaputtāva, saddhammacakka vattino;
Puttā hontāpi dāyesmiṃ, nirāsā tiva ninditā.
51.
Micchājīva samāpannā, accāsā paccayāmise;
Mahājānīya sampattā, moghakatvā tidullabhaṃ.
52.
Gihikāme pahāyāgo, paravantosu laggito;
Gaṅgātiṇṇo taḷākamhi, nimuggovā tinindito.
53.
Cīvare piṇḍapāteca, paccaye sayanāsane;
Etesu taṇha mākāsi, mālokaṃ punarāgami.
54.
Itivuttā nusārena, paccavekkhaṇa suddhiyā;
Āmisesu hane āsaṃ, puttamaṃsu pamaṃ saraṃ.
55.
Seyyo ayoguḷo bhutto,
Tatto aggisikhūpamo;
Yañce bhuñjeyya dussīlo,
Raṭṭhapiṇḍaṃ asaññato.
56.
Itivuttaṃ nucintento, vajje dussīla bhāvato;
Sīle ṭhitova bhuñjeyya, māditta guḷakaṃ gili.
57.
Annāna matho pānānaṃ,
Khādanīyāna mathopi vatthānaṃ;
Laddhāna sannidhiṃ kariyā,
Naca parittase tāni alabhamāno.
58.
Aññāhi lābhupanisā, aññā nibbāna gāminī;
Sakkāraṃ nābhinandeyya, viveka manubrūhaye.
59.
Akatvā āmise āsaṃ,
Saddhammeyeva āsiko;
Appamatto samāraddho,
Dhammadāyaṃ labhissati.
60.
Pariyattiṃ vinā seyyaṃ, nalabhanti budhāapi;
Seyyatthikova sikkheyya, neva pūjādi kāraṇā.
61.
Bhavanissaraṇatthaṃva, sikkhe nā laggadūpamo;
Tathūpamāya sikkhanto, apāyesu patissati.
62.
Sikkhitena amānatthaṃ, nasādhu mānathaddhiko;
Mudubhāvāya sikkhitvā, damento muduko bhave.
63.
Rāgaṃ dosaṃ dhajaṃmānaṃ, sikkhantopi vivajjaye;
Daharāpi hi miyyanti, natthi vassaggato mataṃ.
64.
Saddhaṃtikkheyya buddhena, rāgaṃ asubha cintayā;
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, dosaṃ mettāya vāraye.
65.
Etehi caturakkhehi, ganthaṃ sikkheyya saṃ vuto;
Sikkhantassehi rakkhehi, nakoci saṃkilesiko.
66.
Buddhavācampi sajjhāya, etepi manasīkara;
Vutto dhammavihārīti, ediso sāsane varo.
67.
Garūna mupadesena,
Caturakkho susīlavā;
Appassutopi pāsaṃso,
Bhiyyoyeva bahussuto.
68.
Sātaṃ sevakkhaṇevappaṃ, taṃhetvā nantādukkhanti;
Dhīro āsaṃ hane kāme, khuradhāramadhūpame.
69.
Yodha kāme sukhaṃmaññi,
Na so dukkhā vimuccati;
Mātāhi byaggha manvento,
Vacho mutto kathaṃbhayā.
70.
Tiracchā peta laddhabbe, nāsaṃ kāmasukhe kare;
Bhāyitabba sukhaṃ tañhi, tasmiṃ laggā mahātapā.
71.
Laddhā kāmasukhaṃ bālā, pamodanti napaṇḍitā;
Pasupakkhībhi laddhabbaṃ, anantadukkha kāraṇaṃ.
72.
Laddhā dhammaratiṃviññū, modanti na apaṇḍitā;
Anoma satta paribhogaṃ, bhaganissaraṇāvahaṃ.
73.
Hīnakammaṃ paṭicchannaṃ, kāmassādaṃ napatthaye;
Dhamme pītiñca pāmojjaṃ, pattheyya sādhusampato.
74.
Pariggaṇhanti yekāme, hiṃ santite tadatthikā;
Pariccattaṃ na hiṃ santi, muttaṃ vaṇṇenti sādhavo.
75.
Niccupakkamma puṭṭhopi, kāyo verīvasā nugo;
Aciraṃyeva bhūsāyī, yuttova ta mupekkhituṃ.
76.
Rakkhitopi aguttova, kāyo bhayamukhe ṭhito;
Tasmā kāya mupekkhitvā, caredhamma machambhito.
77.
Puṭṭho puṭṭhopi yaṃkāyo, bhuvi rogāsayīsayī;
Kataṃkataṃ mudhāto na, tadatthaṃ duccare care.
78.
Pāpaṃ karoti yobālo,
Puṭṭhuṃ kāyaṃ tidubbharaṃ;
Bhūmyaṃ kāyaṃ ṭhapetvāna,
Anātho so apāyiko.
79.
Verīvasā nugaṃ kāyaṃ,
Bālo poseti duccaro;
Posento niraye pakko,
Kāyo bhūmyaṃ vikāragū.
80.
Pāpaṃ mākara kāyatthaṃ, kāyo verī vasānugo;
Bhūmyaṃ sessati vekārī, pāpiko nirayaṃ gato.
81.
Amayhaṃ mayhasaññāya,
Kāyaṃ rogavasānugaṃ;
Posaṃ patto mahājāniṃ,
Nokāso dhamma mikkhituṃ.
82.
Kāyāpekkhāya nokāso,
Dhammaṃ daṭṭhuṃ rahogato;
Upekkhāyeva okāso,
Dukkhitā mha apekkhayā.
83.
Citta saṃsodhakā pakkā, kāyasaṃsodhakā navā;
Sodhe cittaṃva pakkatthaṃ, nakāyaṃ bhavabhīruko.
84.
Cittasaṅkharaṇaṃ sādhu, taṃ saṅkhataṃ pabhassaraṃ;
Nasādhu kāyasaṅkhāro, saṅkhatopyasubhova so.
85.
Sabhāva malinaṃ kāyaṃ, nimmalāya kathaṃ kare;
Āgantumalinaṃ cittaṃ, sakkā kātuṃ sunimmalaṃ.
86.
Ādhibyādhi parotāya, ajjasvevā vināsinā;
Kohināma sarīrāya, dhammāpetaṃ samācare.
87.
Sabhāvajegucchaṃ kāyaṃ, sobhetuṃnevasakkuṇe;
Cittaṃ vā laṅkataṃ sobhaṃ, sīlādi gandhavāsitaṃ.
88.
Sace bhāyatha dukkhassa, sace vo dukkha mappiyaṃ;
Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvivā yadivā raho.
89.
Kilesā gantumalaṃcittaṃ, pabhassara sabhāvikaṃ;
Tadāgantumalaṃ dhova, cittaṃ dhote pabhassaraṃ.
90.
Kilesā gantumalaṃcittaṃ, upakkamena sodhaye;
Suvisuddha manāyeva, uttariṃsu bhavaṇṇavā.
91.
Kāye malamupekkhāya, citte malaṃva dhovatu;
Citte hi nimmalesanto, pūtikāyopi pūjito.
92.
Kāyarogaṃ titikkhāya, cittarogaṃ cikicchatu;
Sukhito kāyarogīpi, citte nirāmaye sati.
93.
Kāyaroge bahū vejjā, buddhuttiva manogade;
Idhāpi kāyiko santo, anantāva manorujā.
94.
Sīsadaḍḍha mupekkhāya, nibbātu rāgapāvakaṃ;
Khippaṃ asubha saññāya, niccadaḍḍhaṃ bhavebhave.
95.
Subhāya uṭṭhitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye;
Sorāgo sāditaṃ jantuṃ, catvāpāyaṃ nayissati.
96.
Paṇḍitānaṃ malaṃ māno, sottukkaṃsena pākaṭo;
Mākho attāna mukkaṃse, māvibhāve sakaṃmalaṃ.
97.
Guṇaṃ paṭicca guṇīnaṃ, ahaṃmāno samuṭṭhahe;
Maraṇaṃ anucintāya, dhajaṃmānaṃ nipātaya.
98.
Eko kāyavivekesī, katvā kilesaniggahaṃ;
Vase cittavivekesī, ubho padhi vivekādā.
99.
Adiṭṭhe asute ṭhāne, vaseyya mocanatthiko;
Assādaṃhi nivāretuṃ, diṭṭhe sute tidukkaraṃ.
100.
Adiṭṭhe asute raññe, vaseyyi ndriyagopako;
Vāretuṃ visayākiṇṇe, cakkhusotaṃ tidukkaraṃ.
101.
Rāgaṃ asati uppannaṃ, santābhujena vāraye;
Bāhire rāga muppannaṃ, anto asubhacintayā.
102.
Rāgaṃ chindāti buddhāṇaṃ, saraṃ bhikkhu rahogato;
Passaṃ kāyedha jegucchaṃ, labheyyā siṭṭhamocanaṃ.
103.
Kāyaṃ asubhatopassa, kallakāleva dassanaṃ;
Moghaṃ kālaṃ nakhīyeyya, bhaveyyuṃsvepiāturā.
104.
Kāyaṃ jegucchatopassa, bālyanto paccavekkhiya;
Ādo kiñci jigucchāya, jiguccheyyāyatiṃ bhusaṃ.
105.
Kāyādinava mikkheyya, dāni kiñcipi dassanaṃ;
Āyatiṃ maggalābhāya, bhaveyya upanissa yo.
106.
Itthīna maṅgamaṅgāni, napasseyya nacintaye;
Tadāsā ubhato bhaṭṭhā, sugatyā sāsanāpica.
107.
Itthirūpa sarākaḍḍhā, bhaṭṭhā bahūva sāsanā;
Ihāpi dukkhitā hutvā, te pecca atidukkhino.
108.
Puṃmano pariyādāya, itthirūpasarā ṭhitā;
Tassama mañña mekampi, navijjateva sabbadhi.
109.
Sallape asihatthena, pisācenāpi sallape;
Āsade āsivisepi, aggikkhandhepi āsade;
Natveva mātugāmena, ekekāya supesalo.
110.
Kāmaṃ asubhacintāya, byāpādaṃ snehacetasā;
Vihiṃsaṃ karuṇāyehi, vitakkaggī tayosame.
111.
Asameta vitakkaggī, thusarāsimhi khāṇuva;
Athirā sāsane tāpī, tepacchāatitāpino.
112.
Asubhā pagame lokā, taṃ mettāyupasaṅkame;
Subhāvitāhi etāhi, jaheloke piyāpiyaṃ.
113.
Gataṭṭhitādo uppanne, vitakkaggī tayo same;
Ātāpī pahitattoti, evaṃbhūto pavuccati.
114.
Vivādappatto dutīyo, keneko vivadissati;
Tassate saggakāmassa, ekatta muparocitaṃ.
115.
Sinihappatto dutīyo, kamekā sinihissati;
Tassate mokkhakāmassa, ekatta muparocitaṃ.
116.
Purato pacchatovāpi, aparo ce navijjati;
Tasseva phāsu bhavati, ekassa vasato vane.
117.
Sukhañca kāma mayikaṃ, dukkhañca pavivekikaṃ;
Pavivekaṃ dukkhaṃ seyyo, yañce kāmamayaṃ sukhaṃ.
118.
Yoca vassasataṃ jīve, apassaṃ udayabbayaṃ;
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato udayabbayaṃ.
119.
Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;
Amānussī rati hoti, sammādhammaṃ vipassato.
120.
Yatoyato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
Labhati pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānataṃ.
121.
Iccuttaṃ dhammapāmojjaṃ, vivekajaṃ rasādhikaṃ;
Icchanto sīlavā bhikkhu, anivattita vīriyo.
122.
Vanā vāse vasitvāna, appicchādiguṇāvaho;
Pali bodhe samucchijja, bhāveyyevaṃrahogato.
123.
Kāye jegucchapuñjāni, rūpaṃ ruppanabhāvato;
Tassitā vedanā saññā, saṅkhārāca tatopare.
124.
Viññāṇañca imepañca, khandhā rāsatthato matā;
Tecānicca dukkhā nattā, upādā vayadhammino.
125.
Pheṇapiṇḍū pamaṃ rūpaṃ, vedanā pupphuḷūpamā;
Marīcikūpamā saññā, saṅkhārā kadalūpamā.
126.
Māyūpamanti viññāṇaṃ, dassite sabba dassinā;
Upamāhi samasse yya, pañcakkhandhe asārake.
127.
Yāva byāti nimmissati,
Koṭilakkhātahiṃkhaṇe;
Khandhā bhijjanti hutvāna,
Aniccānāma te tato.
128.
Bhaya pīḷitato dukkhā, anattā avidheyyato;
Khandhāva honti bhijjanti, añño koci nalabbhati.
129.
Khandhā niccā khayaṭṭhena, bhayaṭṭhena dukhācate;
Anattā sārakaṭṭhena, iti passe punappunaṃ.
130.
Bhāṇūdaye kayaṃ enti, hemante patitussavā;
Rāgā mānāca sabbevaṃ, satyā niccānupassane.
131.
Sīhanādaṃ vanesutvā, saṃvejenti sasotakā;
Vehapphalāpi lokevaṃ, jinerita tilakkhaṇaṃ.
132.
Vedanādīni nāmāni, nāmarūpadvayaṃva te;
Taṇhāvijjāca kammādi, nāmarūpassa paccayā.
133.
Nāmarūpaṃ pariggayha, tato tassaca paccayaṃ;
Hutvā abhāvato niccā, udayabbaya pīḷanā.
134.
Dukkhā avasavattittā, anattātitilakkhaṇaṃ;
Āropetvāva saṅkhāre, sammasanto punappunaṃ.
135.
Pāpuṇeyyā nupubbena,
Sabbasaṃyojana kkhayaṃ;
Tampatto arahā bhikkhu,
Bhavatiṇṇo sunibbuto.
136.
Natumhaṃ bhikkhave rūpaṃ, taṃ jahethāti vuttato;
Memetanti upādānaṃ, pañcakkhandhe vināsaye.
137.
Puttā matthi dhanā matthi, iti bālo vihaññati;
Attāpi attano natthi, kutoputtokutodhanaṃ.
138.
Iccutta manucintāya, attāti atthimetivā;
Saññaṃ nāseyya khandhāva, atthīti ābhuje budho.
139.
Khandhanāsa manābhujja, mato me puttako iti;
Socanti paridevanti puttonatthi nasomato.
140.
Bhijjamānesu khandhesu, attasaññī anattesu;
Nādikāla viparitā, mahājānīyataṃ gatā.
141.
Bhijjamānesu khandhesu, laggā rattā mamāyitā;
Nārīpumādi saññāya, viparetā anādike.
142.
Nādikāla viparito, attasaññī anattani;
Bhijjamānesu khandhesu, jaha ttāti mamāyanaṃ.
143.
Abhiṇhuppattiyāyeva, bhijjamāno naññayati;
Aniccalakkhaṇaṃ channaṃ, taṃ cinteyya supaññavā.
144.
Asanteyeva laggantā, namuccanti bhavattayā;
Natthi santesu laggantā, rūpakkhandhā dike svidha.
145.
Taṇhā gijjhati metanti, māno ahanti maññati;
Diṭṭhi gaṇhāti attāti, ete papañcakā tayo.
146.
Mame ta maha mattāti, papañcānaṃ vasānugo;
Gaṇhanto bhava paṅkamhi, nimmuggova bhayānake.
147.
Name nāhaṃ naattāti, etehi vivadaṃ kare;
Vivadantāva muccanti, bhavapaṅkā bhayānakā.
148.
Name nāhaṃ naattāti, daṭṭhabbanti jineritaṃ;
Tatheva sabbadā maññe, mā papañca vasānugo.
149.
Loko vivadi buddhena, nalokena kadāciso;
Anattāti jinuddiṭṭhaṃ, loko attāti maññati.
150.
Mo lokena samo hotu,
Tassamo kiṃtaduttare;
Andhibhūto ayaṃloko,
Sambuddhassa virodhiko.
151.
Sambuddhassa vasaṃ nvetu, sanjhādi bhayatajjito;
Tabbasaṃyeva anvento, bhavatiṇṇo bhavissati.
152.
Anattāti girā saccā, attāti vacanaṃ musā;
Musāya vivade loko, buddhena sacca vādinā.
153.
Turaṅgavajagāmamhā, purime camakya kānane;
Vasatā aggadhammena, therena racito ayaṃ.
154.
Arimatteyya buddhassa,
Dhamma ssutakkhaṇe bhave;
Khīṇāsavo mahāpañño,
Puññena tena sāvakoti.
1.
Nādikāla viparita, jana bhūtattha dassino;
Dātume kantikassādaṃ, satthu pādo timānito.
2.
Sīse pilandiyā modī, sambuddha caraṇa mbujaṃ;
Sādhu tuṭṭhikaraṃ brūmi, sukāya paccavekkhaṇaṃ.
3.
Yoniso manasīkatvā, nādā viruddha maññitaṃ;
Sādhavo ta mudikkhantu, mayāpi mandabuddhino.
4.
Icchitabbāna māyattā, tesañca cayabhāvato;
Tadākārena vattitā, kāyo jeguccha puñjako.
5.
Punappunaṃva okkama, ñāṇa manto pavesiya;
Bāhiraṃva anālamba, ikkhaṇā paccavekkhaṇā.
6.
Maṃsacchanna ṭṭhirūpeva, manoja vāyu cālite;
Nārī gatāti yācintā, neva sāpaccavekkhaṇā.
7.
Saññādiṭṭhica cittañca, vipallāsā imetayo;
Ta dākārena vattanti, avijjo ttharitā bhusaṃ.
8.
Āsā viparite yesaṃ,
Vipallāsāti tematā;
Āsā āsisanā vuttā,
Taṇhāyeva sabhāvato.
9.
Asubheva subhamiti, anicceeva niccato;
Dukkheyeva sukhaṃvāti, anattaniva attato.
10.
Saññāṇaṃ dassanaṃ cintā,
Dvādasā kārato tayo;
Diṭṭhisā cādi maggena,
Sesā sesehi vajjhitā.
11.
Taṇhā tassi mametanti, māno maññi ahantica;
Yassi diṭṭhica attāti, papañcā nāmime tayo.
12.
Papañcanti saṃsāraṃ, tasmā papañcanāmakā;
Bhavayante payojentā, mokkhaṃ nādaṃsu te ciraṃ.
13.
Bhavapaṅke ni mujjantā, papañcānaṃ vasānugā;
Cirassaṃ dukkhitā honti, ārā nibbānato tiva.
14.
Name nāhaṃ naattāti, etehi vivadaṃ kare;
Bhaṇḍantā vivadantā te, nibbānato adūrino.
15.
Vipallāse papañceca, dvepiete pahātave;
Sopaccavekkhitabbe vaṃ, kāyo jegucchapuñjako.
16.
Kesā lomā nakhādantā,
Taṇhāyāpica gocarā;
Tasmā te daṭṭhukāmena,
Taṇhā nivāritā sadā.
17.
Laggikā chaviyaṃyeva, taṇhā bāhiragocarā;
Tasmā ettha tacovāha, sambuddho na bahicchaviṃ.
18.
Esā tacapariyanta, padenāpi nivāritā;
Ato chavi manālamba, tacasīva manekare.
19.
Jigucchitāni chādeti, aṭṭhi maṃsa tacādini;
Ñāṇena chindi tabbāca, tasmā chavīti vuccati.
20.
Chaviṃ chetvā tacaṃ passe,
Taṃ chetvā maṃsakādayo;
Gabbhevatthūni dīpena,
Yathā paññāpadīpiko.
21.
Jeguccho chaviyā kāyo,
Asubhova subhāyate;
Nicchavā tacamattena,
Kathaṃ subhāyate ayaṃ.
22.
Nhārubandho ṭṭhisaṅghāto, maṃsalohi ta limpito;
Chaviyāva vimoheti, tacacchanno imaṃ pajaṃ.
23.
Vaṇṇa saṇṭhāna toceva,
Gandho kāsā sayehica;
Jegucchā paṭikulyāca,
Kesānāma na mepiyā.
24.
Ekekaṃ manasīkatvā, naye nicceva mādinā;
Bhāvetabbā samārambha, yathāpaññāyate tathā.
25.
Pūritaṃ matthaluṅgassa, sīsaṭṭhipi jigucchitaṃ;
Mukha nāsakkhi kaṇṇādi, chiddā vachidda duddasaṃ.
26.
Pūti vāyu vicarita, kucchiṭṭhantāni lohitaṃ;
Pittaṃ semhañca papphāsaṃ, hadayaṃ yakanampi dhī.
27.
Anna pānaṃ manuññampi, kheḷa tinta madhopari;
Dantehi pisitaṃ svāna, vamathūva jigucchitaṃ.
28.
Yāvatāyu adhotevā, māsaye gilitaṃ ṭhitaṃ;
Kimikūla samākiṇṇe, tahimevā sitāsitaṃ.
29.
Etaṃ udariyaṃ nāma, tamhā pakkāsayaṃ gataṃ;
Dinaccaye karīsantaṃ, sā sayaṃ taṃdvayampi dhī.
30.
Pakāsetvā paveseti, annapānaṃ mahārahaṃ;
Paṭicchanno niharati, tameva nto ṭhitaṃ jano.
31.
Pavese taṃ parivato,
Nihareko raho lino;
Manuññaṃva pavīsante,
Nikkhamante jigucchitaṃ.
32.
Jeguccha paṭikulyāni, maṃsanhāru tacaṭṭhini;
Napiyāni na tuṭṭhāni, nevaitthī napūpiso.
33.
Hattha pāda mukhādīni,
Natthaññāni jigucchitā;
Tatthā kumārikā kaññā,
Mohena atthisaññitā.
34.
Paccekaṃ vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu;
Natthikaññā kumārīvā, sampiṇḍitesu sā kuto.
35.
Ākāsoyeva kāyāṅkhyo,
Tacādi parivārito;
Tathāsīsaṃ mukhaṃhattho,
Pādoru kaṭiādayo.
36.
Thambhādīsviva gehoti,
Piṇḍite svesu sammuti;
Kāyoti itthiposoti,
Saṃmuḷho tāyarajjati.
37.
Santaṃ cinteyya nāsantaṃ, santaṃ cintayato sukhaṃ;
Asantaṃ anucintento, nānādukkhehi tappati.
38.
Javatyā vijjamāneva, nāvijjā vijjamānake;
Tasmātaṃnāmako moho, taṇhāpica tadanvitā.
39.
Puṃkāyovāthīkāyovā, malāsucijigucchito;
Tassamaṃ natthigārayhaṃ, yvāmalampi malaṃkare.
40.
Natthi kāyasamoverī,
Mahānatthakaro cīraṃ;
Natthi kāyasamo vañco,
Asubhova subhāyate.
41.
Thīpuṃ saparakāyoti, passatipi napassati;
Jeguccha paṭikulyoti, sammā passati passati.
42.
Subhosubhoti maññantā,
Dhīti dhīti jinerite;
Lokālokā nadhīyesaṃ,
Bhavā bhavā vacārino.
43.
Bhiyyobhiyyova rāgaggi,
Subhosubhotipassato;
Mandomandova soaggi,
Dhīvadhīvavipassato.
44.
Bahussutopi bālova, asubhe subhamaññako;
Asubhoti vipassanto, appassutopipaṇḍito.
45.
Yoca sippāni jāneyya, satāni sahassānipi;
Kāyekajānanaṃ seyyo, yañce añña vijānaṃnaṃ.
46.
Kāyamekampi naññāmi, buddhāladdhanayo api;
Sutāca paṇḍitātyamhā, yuttoyevā tilajjituṃ.
47.
Subhatoyeva maññāmi, evaṃ jigucchitampinaṃ;
Mañca ñe paṇḍito tyāhu, alamevātilajjituṃ.
48.
Kāye asubhasaññaṃyo, nalabhāmi kadācipi;
Suladdha sugato vādo, svārahovātilajjituṃ.
49.
Kāyena saṃsarantopi, tadākāraṃ yathātathaṃ;
Bhavebhave ajānanto, mamāyitvāva taṃ cajiṃ.
50.
Kāyena saṃsarantopi, naññā kāya jiguccataṃ;
Niccupādā mamāyanto, piyāyitvāva taṃ cajiṃ.
51.
Kubhāraṃ sārasaññāya, piyāyitvāva hiṃsakaṃ;
Anantadukkha māpādiṃ, vipallāso bhavebhave.
52.
Mahājānīya pattoti, saṃvejetvā sakaṃmanaṃ;
Dirokata jinovādo, anivattita vīriyo.
53.
Adiṭṭhapubba metassa, tathākāraṃva passatu;
Kicca mañña mupekkhāya, saṃsāra bhaya bhīruko.
54.
Yañhikiccaṃ apaviṭṭhaṃ, akiccaṃ pana kayirā;
Unnaḷānaṃ pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā.
55.
Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati;
Akiccaṃ te nasevanti, kicce sātata kārino;
Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavāti.
56.
Thomentā soṇṇaṃ kāyora,
Mukhakkhi tyādinā imaṃ;
Ratte muṭṭhe karontete,
Aññejane sayaṃviya.
57.
Kāyasobhya pakāsetā,
Vācā ve māradesanā;
Tadasobhya pakāsetā,
Vācā sammuddha desanā.
58.
Asubhoti jinuddiṭṭhaṃ, kāyaṃ subhoti gāhino;
Saṃmuḷhāte na muccanti, bhavā buddha virodhino.
59.
Asubhoti jinuddiṭṭhaṃ, kāyaṃ tatheva gāhino;
Paṇḍitā teva muccanti, bhavā buddhamatānugā.
60.
Sodhentelaṅkaronteva, malāsavantikāyato;
Alaṃ kāyavisodhena, bālova taṃ garuṃ karo.
61.
Gopenteva arogāya,
Kāyo rogenasaṃvase;
Gāyaguttaṃ mudhāyeva,
Cittaguttaṃva sātthakaṃ.
62.
Candanādi vilittopi,
Muttomaṇi vibhūsito;
Taṃsabhāvova sokāyo,
Vissavanto tatotato.
63.
Patiteca apatite,
Viseso natthi kiñcipi;
Kāyo cemanuñño tamhā,
Patitopi tathāsiyā.
64.
Kāyo manussajātīnaṃ, tiracchāna ttabhāvato;
Jegucchita tarohoti, dubbisodhoca dubbharo.
65.
Yathājātena kāyena, sakkā viharituṃ naca;
Paccahaṃ sodhanīyoca, dhovana majjanādibhi.
66.
Rattaṃ pātuṃ chaviṃ chetvā, sakkā ḍaṃsādayopinaṃ;
Chetvā maṃsa ṭṭhikādīni, dhīro nālambituṃ kathaṃ.
67.
Lagganti chavimatte ye, makkhikā sedapā yathā;
Thīpuṃ mukhādi saññāya, te pamuḷhā mahātapā.
68.
Cārī agocare kāme, laggālepe kapīriva;
Bahūhi pīḷitā rīhi, maranti atidukkhino.
69.
Rāgāriṃ dujjayaṃ jeyyuṃ, jayabhummāsubhe carā;
Sītānissita laṭukī, senakaṃva mahabbalaṃ.
70.
Kāyadhi ggocaro veso,
Jayabhūbuddha duttiyā;
Ettheva gocarā hontu,
Mābho kāme jayatthikā.
71.
Kāyā subhaṃ vipassantu, dibba kkhināpya passiyaṃ;
Āyatiṃ maggalābhāya, taṃ dassanaṃ bhavissati.
72.
Dhīcakkhunāva dhikkāyaṃ, passe na maṃsacakkhunā;
Ummilitvāva dhīcakkhuṃ, vivekaṭṭho udikkhatu.
73.
Pañcaṅgāni yathā kummo, cakkhādīni nigūhaye;
Verī labhatu mokāsaṃ, pañcadvārā arakkhitā.
74.
Cakkhurūpena saṃvāsā, rāgaputtaṃ vijāyati;
Mahānatthakaro soca, saṃvāsaṃ tena vāraye.
75.
Rūpādīsusañjantīti, sattā itthyādi saññāya;
Natveva khandhasaññāya, taṃsaññihi virāgino.
76.
Sakāyeparakāyeca,
Āsaṃ chindeyya paṇḍito;
Āsaṃ chetvā sukhaṃseti,
Āsāya dukkhitā pajā.
77.
Dassane savane kāya,
Saṃsagge methunepica;
Nirāso sukhito hoti,
Anirāsotidukkhito.
78.
Bahīva sodhitaṃ yassa, na vanto jeguccha puñjakaṃ;
Taṃkāyaṃ asutaṃjāna, tanurāgo siyāttani.
79.
Kāyevirāga micchanto, nupasseyya tadantaraṃ;
Antodassī atappanto, labhe saṃsāramocanaṃ.
80.
Sattā sattā bahiṭṭhevā, sāraṃsāraṃ mamāyino;
Santosanto vipassanto, navānavāyatiṃbhave.
81.
Alaṃ alaṃ katvā kāyaṃ, malāmalāsavantito;
Sobhaṃ sobhaṃ naye ṭhānaṃ, manaṃ manaṃ pyalaṃ kataṃ.
82.
Saṃsaggajātassa bhavanti snehā,
Snehānvayaṃ dukkha midaṃ pahoti;
Ādinavaṃ snehajaṃpekkha māno,
Eko carekhagga visāṇa kappo.
83.
Khiṭṭā rati hoti sahāya majjhe,
Puttesuca vipulaṃ hoti pemaṃ;
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno,
Eko care khaggavisāṇa kappo.
84.
Vaṃso visāloyathā visatto,
Puttesu dāresuca yāapekkhā;
Vaṃsakaḷirova asajjamāno,
Eko care khaggavisāṇa kappo.
85.
Kāmaṃ kāmaya mānassa, tassacetaṃ samijjhati;
Addhā pītimano hoti, macco laddhā yadicchati.
86.
Tassace kāmayānassa, chandajātassa jantuno;
Tekāmā parihāyanti, sallaviddhova ruppati.
87.
Yokāme parivajjeti, sappasseva padā siro;
Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattati.
88.
Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃvā, gavassaṃ dāsaporisaṃ;
Thiyo bandhū puthukāme, yonaro anugijjhati.
89.
Abalā naṃ balīyanti, maddantenaṃ parissayā;
Tatonaṃ dukkhamanveti, nāvaṃ bhinna mivodakaṃ.
90.
Tasmājantu sadāsato, kāmāni parivajjaye;
Te pahāya tare oghaṃ, nāvaṃ sitvāva pāragū.
91.
Kāmato jāyate soko,
Kāmato jāyate bhayaṃ;
Kāmato vippamuttassa,
Natthi soko kuto bhayaṃ.
92.
Subhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu asaṃvutaṃ;
Bhojanamhi amattaññuṃ, kusitaṃ hīna vīriyaṃ;
Taṃve pasahati māro, vāto rukkhaṃva dubbalaṃ.
93.
Asubhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu susaṃvutaṃ;
Bhojanamhica mattaññuṃ, saddhaṃ āraddha vīriyaṃ;
Taṃve nappasahati māro, vāto selaṃva pabbataṃ.
94.
Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhi samati vijjhati;
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.
95.
Tadevaṃ paccavekkhanti, ye te rāgaggidubbalā;
Patiṭṭhaṃ sāsane laddhā, nukkaṇṭhā nalasā ratā.
96.
Buddhāvādaṃ labhitvāpi, nāhaṃsakkā navomhiti;
Dosaṃ taṇhaṃ anāsento, paripakko kadābhave;
Puññakammaṃ akaronto, paravajjaṃ akhamanto.
97.
Kāya saṅkhārikā taṇhā, nīcānīcakarāca sā;
Cittasaṅkhārikā saddhā, uccā uccakarāca sā.
98.
Dassanīye ratā taṇhā, saddhāsvācārabhattikā;
Vikiṇṇacārikā taṇhā, saddhā visadacārinī.
99.
Manokilesikā taṇhā, sānugānanta dukkhadā;
Cittappasādikā saddhā, attānuga sukhāvahā.
100.
Taṇhā saddhāna miccevaṃ, visesaṃ jāna tatvato;
Ñatvā taṇhaṃ vināseyya, saddhaṃbhāveyya cetasi.
101.
Ucchukaṃ yantapattampi, sañcuṇṇitampi candanaṃ;
Madhuraṃva sugandhaṃva, mettiva hiṃsitopi saṃ.
102.
Attacchedampi vāseti, sugandheniva candanaṃ;
Santo mettāsugandhena, attahiṃsampi vāsaye.
103.
Kadācipi na duggandhi, sukkhaṃ cuṇṇampi candanaṃ;
Tatheva dukkhapattopi, na santo pāpakārako.
104.
Khame vajjaṃ kareyyatthaṃ, buddhakhanti manussaraṃ;
Mettātintena verīpi, nupanāho siyattani.
105.
Nagacchati ta makkoso, mamevā natthakārako;
Iti ñatvāva sappañño, neva kkoseyya kiñcanaṃ.
106.
Akkoso maṃ naāgacche,
Tassevā natthakārako;
Iti ñatvā titikkheyya,
Na paccakkosanaṃ kare.
107.
Akkosaka nayaṃ gaṇhi,
Paccakkoso na so varo;
Budho taṃ nānugāheyya,
Mā sova pāpiyo bhave.
108.
Taṇhāvijjāca mūlādve, saṃsāravisapādape;
Sabbhatti saddhammassutaṃ, dveyeva madhurā phalā.
109.
Sodhe citta mupakkamma, suddhaṃ upakkamena taṃ;
Vahe sukhaṃ asaṅkheyyaṃ, dukkhaṃ asodhitaṃ mali.
110.
Sodhitaṃ sugatiṃneti, duggatiṃva asodhitaṃ;
Cittaṃ sodhetu mālimpe, rāgadosa malehi taṃ.
111.
Dosejā nāsitā yena,
Sāsanevatthi sonayo;
Natthaññattha tamādāya,
Budho nāsetu taṃdvayaṃ.
112.
Ranakunavāsi katāvāse, daguṃcetī puratthime;
Vasatā aggadhammena, therena racito ayanti.